poniedziałek, 18 września 2017

Korespondent Hans dłubie...


W 1523 roku silna armia Związku Szwabskiego przeprowadziła niezwykle skuteczną kampanię przeciwko raubritterom[1] we Frankonii. Dowodzone przez Georga Truchsessa von Waldburg-Zeil, połączone siły szwabsko-bawarsko-frankońskie zdobyły i zrównały w ziemią 23 zamki. Epizod ten przeszedł do historii jako „wojna frankońska”, doczekał się też bardzo interesującego reportażu-sprawozdania. Wyprawie towarzyszył bowiem drzeworytnik Hans Wandereisen, który został swoistym korespondentem wojennym. Wykonał bowiem serię 23 drzeworytów, przedstawiających po kolei wszystkie zamki które oblegała i zniszczyła armia Związku.  Kolekcja ta była na tyle popularna, że doczekała się nawet późniejszych kolorowych wydań. Na niemieckiej Wikipedii możemy znaleźć bardzo obszerny i interesujący artykuł o tej kampanii, ukazujący wszystkie drzeworyty i ich opisy. To niezwykle ciekawy raport, pokazujący że decydenci Związku dobrze zdawali sobie sprawę, jak ważnym narzędziem wojny jest odpowiednio przygotowana propaganda.



[1] Czyli rycerzom którzy niekoniecznie byli miłośnikami chanson de geste…

niedziela, 17 września 2017

Trachten-Kabinett von Siebenbürgen


Ciekawe znalezisko w zbiorach Wikimiedia Commons, czyli księga kostiumów siedmiogrodzkich. Według zamieszczonego opisu, powstała w 1729 roku, w oparciu o akwarele artysty z Grazu, namalowane w 1692 roku. Możemy tam znaleźć zarówno poczet władców Siedmiogrodu jak i stroje ludowe z regionu. Trzeba jednak brać pod uwagę rok powstania oryginalnych prac - stąd też postaci z XVI wieku w strojach z drugiej połowy XVII. Tak czy inaczej bardzo interesująca księga kostiumów.

piątek, 15 września 2017

Umierając w przedziwny sposób, z zaciśniętymi szczękami


Sir John Hawkins był jednym z najbardziej znanych admirałów angielskich z okresu panowania Elżbiety I. Odegrał bardzo ważną rolę z walkach z Wielką Armadą, miał też jednak i o wiele mroczniejszą stronę. Dorobił się bowiem majątku na handlu niewolnikami, porywanymi z Afryki. Miało mu to przynieść tak duże profity, że uwzględnił motyw czarnego niewolnika w swoim herbie (jak widać powyżej). Często był to jednak biznes niebezpieczny, gdyż afrykańskie plemiona zażarcie walczyły z łowcami niewolników. Dziś przytoczę drobny fragment właśnie o tym. W 1567 roku Hawkins, w czasie korsarskiej wyprawy przeciw Hiszpanom, postanowił dorobić sobie nieco, organizując rajd po niewolników. 18 listopada jego flotylla dotarła do wysp Zielonego Przylądka, tu jednak Anglicy napotkali zażarty opór. Oddajmy głos samemu Hawkinsowi:
Wylądowaliśmy tam w 150 ludzi, mając nadzieję na pochwycenie czarnych; udało się jednak złapać tylko kilku, a wszystko to przy dużych stratach wśród naszych ludzi, głównie z powodu zatrutych strzał, którymi strzelali krajowcy. Z początku szkoda z powodu [tych strzał] była nikła, jednak [niedługo potem] zmarli praktycznie wszyscy którzy odnieśli jakąkolwiek ranę [od strzał], umierając w przedziwny sposób, z zaciśniętymi szczękami, w ciągu dziesięciu dni od zranienia, nawet po tym jak już zabliźniły im się rany. Jam był jednym z najgorzej rannych, jednak – dzięki niech będą Panu – uszedłem z życiem.

Podany przez Hawkinsa opis zgonu dotyczy oczywiście tężca (tetanus), owa zaciśnięta szczęka to szczękościsk (trismus), charakterystyczny dla tej choroby. 

czwartek, 14 września 2017

Albumowo-facebookowo czyli sporo do oglądania...


W kilku poprzednich wpisach zamieszczałem linki do albumów z ilustracjami na moim blogowym profilu FB. Nazbierało się tego naprawdę sporo, wiem jednak że - jeżeli nie dodaję w danym albumie nowych zdjęć - może być trudno do nich dotrzeć. W tym wpisie więc zamieszczam linki do wszystkich albumów, mam nadzieję że w ten sposób łatwiej będziecie mogli wyszukiwać interesujące rzeczy. Dodałem też kilka albumów z mojego prywatnego konta FB, które mają dostęp otwarty dla wszystkich - także i tam jest sporo materiałów.


I. Obrazy i rysunki z epoki:
- hiszpański podbój Azorów w 1583 roku
- rolka sztokholmska (rulon polski)
- La picca, a la bandera
- oficerowie szwedzcy z 1623 roku
- Triumphzug Kaiser Maximilians
- pogrzeb Fryderyka Henryka Orańskiego w 1647 roku
- obrazy Pietera Snayersa 
- odsiecz Wiednia w 1683 roku - Romeyn de Hooghe
- bitwa pod Lepanto
- tureckie oblężenie Malty w 1565 roku
- armia cesarska 1591-1593
- oficerowie hiszpańskich Tercios
- Turcy według Josta Ammana
- Turcy według Nicolasa de Nicolay
- oblężenie Aalkmar w 1573 roku
- angielska armia w Portsmouth w 1545 roku
- Henryk VIII w Dover w 1520 roku
- Turcy według Melchiora Lorcka
- Jacques Callot
- pogrzeb markiza Huntly
- potyczka Leckerbeetje
- namioty tureckie - Marsigli
- konie Stradanusa
- oblężenie Wisłoujścia w 1577 roku
- J P Lemke
- Jan Asselijn
- Jan van Huchtenburg
- Cornelis de Wael
- milicje miejskie
- Rudolph Meyer
- Jacob Duck
- Siedmiogrodzianie Jerzego II Rakoczego
- węgierscy władcy i żołnierze - Isaac Maior
- francuska księga kostiumów orientalnych
- dragonia w XVII wieku
- Sulejman Wspaniały i jego świta
- Tatarzy (XVI-XVIII wiek)
- armia i flota wenecka
- Turnierbuch Burgkmaira
- Persowie (XVI-XVIII wiek)
- Turnierbuch Fryderyka III i Maksymiliana I
- Turnierbuch Marxa
- Casa Savoia
- bawarski Hofkleiderbuch
- sztandary Świętego Cesarstwa Rzymskiego
- Johan Wilhelm Baur (nacje) i sceny bitewne
- kopijnicy/lansjerzy 
- pochód sułtański z 1657 roku
- bitwa pod Pawią 
- zdobycie Tunisu w 1535 roku
- lancknechci Josta de Negkera
- Dirk Maas
- Turcy według van Scheyndela
- Biała Góra 1620 rok
- Turcy pod Wiedniem w 1529 roku
- bitwa pod Saint Gotthard
- żołnierze rojalistów z ECW - okno kościoła w Farndon
- żołnierze cesarscy pod Wiedniem w 1529 roku
- Arent van Bolten
- Abraham Bosse
- Kriegsbuch Fronspergera
- Odsiecz Wiednia 1683 w ikonografii
- Adam Frans van der Meulen 
- dragoni francuscy - Charles Parrocel
- Paulus van Hillegaert
- Węgrzy (XVI-XVIII wiek)
- Hans Ulrich Franck
- armia szwedzka 1600-1648
- wozy taborowe XVI-XVII wiek
- wojska polsko-litewskie XVI-XVIII wiek



II. Obraz i rysunki powstałe po XVIII wieku:
- turecka panorama zdobycia Konstantynopola 
- Szymon Kobyliński i "Gawędy o broni i uzbrojeniu"
- Ilustrowana Kronika Polaków (1966 rok)
- Juliusz Kossak - I album, II album
- Władysław Szerner
- Józef Brandt
- Wacław Pawliszak
- Jan Matejko
- Karol Linder
- Zbigniew Kasprzak
- Jean-Louis Ernest Meissonier
- Jean Alaux
- Johan Herman Isings
- Alex de Andreis
- Karl Alexander Wilke
- Andrew Carrick Gow
- armia moskiewska z pracy Wiskowatowa
 - Lucien Rousselot
- Gustaf Olof Cederstrom
- Jose Ferre Clauzel 
- Augusto Ferrer-Dalmau Nieto 
- Ernest Crofts
- Aleksander Orłowski



III. Inne (w tym sztandary):
- zbroja turniejowa Karola V Habsburga
- listy przypowiednie
- biblioteka Kadrinaziego
- niderlandzkie medale pamiątkowe
- sztandary kozackie z 1651 roku
- sztandary szwedzkie w okresie "Potopu"
- sztandary polskie i litewskie

wtorek, 12 września 2017

Krakowskie działa w szwedzkich zbiorach


Aleksander Czołowski został w 1897 roku wysłany – przez radę miejską Lwowa – z misją badawczą do Szwecji. Miał zbadać i opisać zabytki wywiezione w 1704 roku ze Lwowa przez armię Karola XII. W czasie swojej wyprawy miał okazję zapoznać się z przechowywanymi w ówczesnym Archiwum Muzeum Artylerii w Sztokholmie albumami, zawierającymi rysunki 750 dział i moździerzy, zdobytych przez Szwedów w okresie 1598-1702. Wykonywał je – od 1706 roku – Philip Jakob Thelott. Wszystkie trzy tomy zachowały się zresztą to naszych czasów, przechowywane są w zbiorach Armemuseum w Sztokholmie.
Wśród tego tak cennego zbioru ikonograficznego, aż 272 sztuki dotycząca polsko-litewskiej artylerii.  Czołowski w 1902 roku opublikował maleńki fragment z tej kolekcji: wizerunki i opisy 34 dział i moździerzy zrabowanych z Krakowa w czasie Wielkiej Wojny Północnej. Wczoraj znalazłem artykuł tego badacza wśród kolekcji online Biblioteki Śląskiej w Katowicach. Pozostaje mi więc tylko podzielić się linkiem i zaprosić do lektury.

PS. Czołowski wspomniał tam o bardzo interesującym obrazie przedstawiającym koronacyjny wjazd Jana Kazimierza do Krakowa w 1649 roku. Wysłałem już maile do Szwecji w tej sprawie, ciekawe czy malowidło to przetrwało?

poniedziałek, 11 września 2017

Rocznicowo - Na odsiecz Wiedniowi (raz jeszcze...)


W 1983 roku nagrano w Polsce fabularyzowany film dokumentalny dla uczczenia 300-lecia odsieczy wiedeńskiej. Już to kiedyś wrzucałem na blog, ale od tego czasu film został usunięty z YB. Można go jednak obejrzeć pod tym linkiem. Zdecydowanie warty polecenia, bo też mimo upływu lat wciąż bije na głowę wszystko co później zrealizowano 'filmowo' na temat tej bitwy. Wykorzystano sceny z kilku klasycznych filmów - "Potopu", "Pana Wołodyjowskiego" i 'Ojca królowej" - nagrano też jednak wiele dodatkowych scen, z udziałem znanych i cenionych polskich aktorów. Naprawdę warto poświęcić półtorej godziny na obejrzenie tej perełki.

Summa wszystkich ludzi: człowieka 548, koni 728


W kwietniu 1571 roku do Warszawy przybyło poselstwo moskiewskie od Iwana IV Groźnego. Ambasada  ta miała rozmawiać z Polakami na temat negocjacji wiecznego pokoju, a nie tylko dotychczasowego trzyletniego rozejmu[1]. Znalazłem bardzo ciekawą informację dotyczącą liczebności tej wyprawy – dobrze to pokazuje, jak złożoną operacją logistyczną była tego typu misja. Każdy z czterech posłów moskiewskich miał ze sobą własną świtę:
- namiestnik świaski kniaź Iwan Kambarow; z nim dworzan Wielkiego Księcia[2] 3, ludzi wszystkich człowieka 194, a koni 256
- namiestnik muromski kniaź Hrihorej Fiederowicz Meszczerski; z nim dworzan Wielkiego Księcia 3, ludzi wszystkich człowieka 170, a koni 221
- namiestnik porchowski kniaź Putiatin Wassilowicz, z nim dworzan Wielkiego Księcia 3, ludzi wszystkich człowieka 106, koni 146
- diak Piotr Protassowicz; z nim dworzan Wielkiego Księcia 1, a poddiaczy, ludzi człowieka 78, koni 103
Summa wszystkich ludzi: człowieka 548, koni 728
Niestety brak informacji ile wozów towarzyszyło tej kolumnie. Posłowie nie forsowani tempa, z Brześcia Litewskiego do Warszawy podróżowali 5-6 mil dziennie. Ot wędrowało sobie takie miasteczko...



[1] Który miał dobiec końca w 1573 roku.
[2] Iwan IV był wielkim księciem moskiewski, jego tytuł carski nie był wszak akceptowany w Polsce.